Definitie

Het bullwhipeffect is een verschijnsel in de supply chain waarbij kleine veranderingen in de klantvraag steeds groter worden naarmate ze stroomopwaarts via distributeurs, groothandels, fabrikanten en leveranciers worden doorgegeven. Elke schakel plaatst bestellingen op basis van de bestellingen die zij ontvangt, en niet op basis van de werkelijke vraag van de eindklant, waardoor de schommelingen in bestelgrootte extremer worden naarmate ze verder van de markt af komen. Het effect leidt tot overtollige voorraad, voorraadtekorten en een instabiele productieplanning.

B

Waarom is het bullwhipeffect belangrijk voor transport?

Het bullwhipeffect veroorzaakt kostbare onevenwichtigheden tussen vraag en aanbod. Een bescheiden stijging van de consumentenverkopen kan leiden tot grote bestellingen van retailers, die vervolgens nog grotere bestellingen van distributeurs en fabrikanten uitlokken. Wanneer de vraag weer daalt, blijven de schakels stroomopwaarts met overtollige voorraad zitten. Vervoerders en magazijnen merken het effect aan grillige volumes, ongeplande pieken en periodes met onderbenutte capaciteit.

Hoe werkt het bullwhipeffect in de logistiek?

Een retailer ziet een kleine stijging van de verkopen en bestelt extra voorraad bij zijn distributeur, met een veiligheidsbuffer erbovenop. De distributeur ziet een grotere bestelling en bestelt meer bij de fabrikant, met een eigen buffer erbovenop. De fabrikant plant vervolgens de productie en de bestellingen van grondstoffen op basis van deze opgeblazen cijfers. Wanneer de verkopen weer normaal worden, heeft elke schakel nog steeds de extra voorraad, en dalen de bestellingen stroomopwaarts sterk. Gedeelde verkoopgegevens, kortere doorlooptijden en frequentere aanvulling zijn de belangrijkste manieren waarop bedrijven het bullwhipeffect beperken.

Sectoren en supply chains die met het bullwhipeffect te maken hebben

  • Retail in mode en kleding
  • Consumentenelektronica en huishoudelijke apparaten
  • Levensmiddelen en snellopende consumentengoederen (FMCG)
  • Auto-onderdelen en aftermarketlevering
  • Distributie van meubelen en woonartikelen
  • Farmaceutische en medische supply chains
  • Productie met leveranciers in meerdere lagen
  • Groothandels- en distributeursnetwerken

Praktijkvoorbeeld

Een speelgoedfabrikant in Stuttgart (Duitsland) verkoopt via een distributeur in Lyon (Frankrijk), die winkelketens in heel Frankrijk en België bevoorraadt. In november leidt een kleine stijging van de weekendverkopen bij een Brusselse winkelketen ertoe dat de keten het dubbele van zijn gebruikelijke voorraad bestelt bij de distributeur in Lyon. De distributeur weet niet zeker of de stijging aanhoudt en bestelt het drievoudige van zijn normale voorraad bij de fabrikant in Stuttgart. De fabrikant plant een extra productierun en boekt extra bestelwagencapaciteit van Stuttgart naar Lyon. Wanneer de verkopen in januari weer normaal zijn, heeft de keten overtollige voorraad, heeft de distributeur er nog meer en blijft de fabrikant zitten met een overschot aan eindproducten en stilstaande productielijnen.